چه دردهای سرو صورتی با درد دندان اشتباه می شوند؟

تاریخ ثبت در سایت:5/14/2019

متن کامل

دکتر آرش عزیزی متخصص بیماریهای دهان و فک و صورت استاد دانشگاه و فلوشیپ لیزر از دانشگاه آخن آلمان :

یکی از عواملی که باعث دردهای سروصورت می شود و با درد دندان اشتباه می شود نورالژیها می باشند که به انواع زیر تقسیم می شوند.

نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمينال )

 

  ·  درد ناگهاني و بسيار شديد كه فقط چند ثانيه طول مي كشد ، همراه با دوره هاي عود متعدد كه در عصب سه قلو ( تري ژمينال ) پخش مي شود . (شکل1)

نورالژی تری ژمو،درد صورتی با منشا غیر دندانی

 

همانطور که در شکل ملاحظه می فرمایید درد در مسیرعصب سه قلو(رنگ زرد) رخ می دهد که کی تواند باعث درد در زیر چشمها ،درد در ناحیه فک بالا یا درد در ناحیه فک پایین شود.در بسیاری از موارد دردهای شبیه دندان درد در فک بالا یا فک پایین ایحاد می نماید که بیماران به اشتباه دندان خود را عصب کشی نموده یا انرا می کشند ولی درد انها کاهش نمی یابد.

يك شرايط نادر است كه محدود به افراد ميانسال و مسن مي باشد .

  ·  اگر در بيماران زير 40 سال ديده شود نشان دهنه يك بيماري پاتولوژي زمينه اي جدي است . تقريباً 3% بيماران با نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمينال ) ، مالتيپل اسكلروزيس دارند.

  ·  همه بيماران با نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمينال ) بايد تحت معاينه سيستم عصبي صورت بخصوص اعصاب جمجمه اي قرار بگيرند . ( فصل 4‌)

  ·  نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمينال ) درخانم ها 2 برابر آقايان شايع تر است . سمت راست بيش از سمت چپ تحت تاثير است . بصورت نادر (4%) درد ممكن است بصورت دو طرفه ظاهر شود .

  ·  اتيولوژي هاي نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمو ) شامل ، دميلينه شدن شاخه هاي عصبي، تحت فشار قرار گرفتن عروقي گنگليون عصب سه قلو ( تري ژمينال ) ، تروما يا عفونت عصب و ايديوپاتيك مي باشد .

 

تاريخچه پزشكي

 

ممكن است با مالتيپال اسكلروزيس همراه باشد .

 

علائم ( تشخيص بوسيله تاريخچه است )

 

  ·  درد يكطرفه كوتاه مدت ( چند ثانيه ) كه در منطقه و محل خاصي قابل پيش بيني است.

مشخصات درد شامل :

-  درد بطور مشخص ، محدود به يكي از سه شاخه عصب سه قلو ( تري ژمينال ) است . درد بيشتر در شاخه هاي دوم و سوم عصب سه قلو رخ مي دهد .

-   يك منطقه ماشه اي (  Trigger Zone )  در امتداد عصب سه قلو تري ژمو ممكن است وجود داشته باشد . منطقه ماشه اي ممكن است مابين دوره هاي حملات ، مقاوم باشد. فقط فشار ملايمي بر روي منطقه ماشه اي باعث ايجاد درد شديد مي شود . بيمار ممكن است منطقه ماشه اي روي صورت خود را لمس و يا اصلاح نكند تا اينكه حملات درد رخ ندهد . اگر منطقه ماشه اي حفره دهان را ديگر نمايند .

صحبت كردن و بلعيدن ممكن است محدود شود.هر يافته عصبي غير از وجود منطقه ماشسه اي باعث شك در تشخيص نورالژي عصب سه قلو (تري ژمو ) مي باشد . درد نورالژي عصب سه قلو (تري ژمو ) هرگز از خط مياني صورت نمي گذرد و معمولاً از يك شاخه عصبي به شاخه عصبي به شاخه عصبي ديگر منتقل نمي شود .

  ·  درد بصورت تيز و خنجري و شبيه (( شوك الكتريكي ))و يا (( سوزن گرم قرمز )) توصيف مي شود . شروع ناگهاني ،كوتاه مدت و بهبود سريع دارد .

  ·  يك سري ضربات خنجري در طي چند دقيقه رخ مي دهد كه بوسيله يك درد گنگ كه ممكن است براي چند ساعت طول بكشد ادامه مي يابد . حملات ناگهاني در اولين ساعات بعد از بيداري رخ مي دهد .

  · درد نورالژي تري ژمو بصورت حملات تكرار شونده است . بيماران دوره هاي فاقد درد را نيز تجربه مي كنند پسرفت بيماري ممكن است براي روزها ،‌هفته ها ، ماهها و يا سالها طول بكشد .

  ·  از لحاظ تشخيصي ، نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمو ) بر روي خواب اثري ندارد .

نشانه ها :

درد شدید شبه دندانی کوتاه مدت در نواحی فک بالا یا پایین که چند ثانیه تا حداکثر جند دقیقه طول می کشد و بعد خوب می شود.درد با لمس پوست ناحیه صورت رخ می دهد.

 

 
   

درمان

    بيمار را به متخصص بيماريهاي دهان يا متخصص اعصاب رجوع دهيد . كار با مازپين و فني توئين ممكن است استفاده شود اگر درد كنترل نشود كرايوتراپي ، برش جراحي ترموكواگولاسيون عصب محيطي وقتي كه عصب از سوراخ عصبي خارج مي شود ممكن است انجام شود .

 

درد قبل از نورالژي تري ژمينال

  · ممكن است در بيش از 20% بيماراني كه از نمراژي عصب سه قلو ( تري ژمو ) رنج مي برند ، گزارش شود .

        ·  بصورت يك دندان درد متوسط در غياب هرگونه علامتهاي دنداني ديده مي شود .

        · اين بيماري به سمت نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمو ) پيشروي مي نمايد .

 

نورالژي زباني حلقي ( گلوسوفارنژيال )

        ·  شيوع آن بسيار كمتر از نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمينال ) است .

        ·  افراد ميانسال و مسن بيشتر مبتلا مي شوند .بیماران درد را در نواحی عقب زبان،حلق و گلو مطابق مسیر مشخص شده در تصویر شماره 2 نشان می دهند.

نورالژی گلوسو فارنژیال،درد صورتی با منشا غیر دندانی

  ·  احتمال هرگونه پاتولوژي زمينه اي ( بخصوص مالتيپل اسكلروزيس ) بايد رد شود.

تاريخچه پزشكي

        ·  احتمال وجود مالتيپل ميلوما و مالتيپل اسكلروزيس وجود دارد .

علائم :

     درد مشابه نورالژي عصب سه قلو ( تري ژمو ) است اما در عصب حلقي زباني بجاي عصب سه قلو ( تري ژمو ) اثر مي گذارد .

        ·  دو نوع توزيع درد در اين بيماري شناخته شده است .

 

1.  گوشي ( درد درناحيه گوش )

2.   حلقي ( درد در ناحيه زاويه فك گلو و گردن )

     منطقه ماشه اي در ناحيه دهاني حلقي قرار دارد و حملات ناگهاني ممكن است بوسيله بلع شروع شود .

نشانه ها :

     الگوهاي مربوط به درگيري عصب واگ گاهي اوقات رخ مي دهد ( مثل استفراغ ، برادي كاردي ، در حلال حملات ناگهاني )

درمان :

جهت درمان به متخصص ارجاع دهيد .

زونـا

  ·  تنها درد غير دنداني كه شبيه درد پالپي مي باشد ( فصل 5 را ملاحظه فرمائيد ) .

  ·  زونا يك التهاب ويروسي در ريشه خلفي گانگلوين عصبي است كه در يك يا دو شاخه عصبي حسي رخ مي دهد .

  ·  زونا در بچه ها سبب آبله مرغان مي شود . اما ( مشابه هرپس ) در گانگليون حسي نهفته است تا اينكه دوباره فعال شود .

  ·  دوباره فعال شدن ويروس در بزرگسالان باعث زونا مي شود . بيماري شايع است اما بطور عمده به بزرگسالان بيش از 60 سال محدود است .

  ·  در ناحيه عصب سه قلو ( تري ژمو ) ، شاخه افتالميك بيشتر تحت تاثير قرار مي گيرد.

  ·  اگر شاخه هاي دوم و سوم عصب سه قلو ( تري ژمو ) درگير شود بيمار ممكن است به دندانپزشك مراجعه نمايد .

 

تاريخچه پزشكي

     زونا مي تواند در افراد مسن رخ دهد . در جوانان و بچه ها ، كه ضعف سيستم ايمني ( مثل بيماري HIV ) دارند مي تواند زمينه ساز بيماري زونا باشد ( بخصوص در موارد شديد و يا عود كننده )

علائم :

  · درد سوزشي ، عميق ، يكطرفه و شديد در فاز مقدماتي ، چند روز قبل از بروز راشهاي پوستي و وزيكولها وجود دارد .

  ·  وزيكولها در روي پوست تركيده و پوسته مي بندند اما بصورت زخم هاي كم عمق در دهان باقي مي مانند . وزكولها و زخم ها بصورت مشخص يكطرفه هستند .

  ·  بيمار داراي تب است و احساس نامطلوبي دارد . اگر دهان درگير شود درد وجود خواهد داشت و در بلغ ايجاد مشكل مي نمايد .

نشانه ها :

  · اگر شاخه ماگزيلاري عصب سه قلو ( تري ژمو ) درگير شود ، كام سخت و نرم بصورت يكطرفه تحت تاثير قرار مي گيرد .

        · اگر شاخه منديبولار گرفتار شود ، ضايعات مخاطي يكطرفه وجود خواهد داشت .

· در درگيري شاخه چشمي ( هرپس گاسرين ) ، زخم شديد قرنيه ممكن است ايجاد شود  . پخش يكطرفه ضايعات در امتداد درماتوم آناتوميك مشخص ، نشان دهنده زونا است .

  ·  وزيكولها يكطرفه با ديواره نازك داخل دهاني كه در خط وسط صورت متوقف                  مي شود .

  ·  ضايعات جديد در يك دوره سه هفته اي هفته رخ مي دهند . ممكن است بيمار داراي تب و بزرگي غدد لنفاوي و حساسيت در لمس غدد لنفاوي باشد .

  ·  ويروس بوسيله تماس مستقيم با مايع وزيكولر پخش مي شود . اين مسئله باعث آبله مرغان در بيماراني كه قبلاً با زونا در تماس نبوده اند مي شود . بخصوص در خانم هاي باردار و افراد با ضعف سيستم ايمني از گسترش ويروس بايد جلوگيري شود .

        ·  عارضه دردناك عفونت زونايي ، نورالژي بعد از زونا است .


درمان :

  ·  در موارد شديد و در افراد داراي ضعف سيستم ايمني ، آسيكلووير ممكن است استفاده شود . ( mg800 ، 5 بار در روز براي 5 روز ) در مواردي كه شاخه چشمي عصب گرفتار    مي شود به متخصص ارجاع دهيد . داروهاي داخل رگي براي جلوگيري نابينايي بيمار تجويز    مي شود .

 

نورالژي بعد از زونا

تاريخچه پزشكي

      تاريخچه قبلي از ابتلاء به زونا وجود دارد . در بيش از 10% بيماراني كه زونا در عصب تري ژمو دارند ، رخ مي دهد

        ·  شاخه عصب چشمي عصب سه قلو ( تري ژمو ) بيشتر تحت تاثير قرار مي گيرد .

علائم :

      بوسيله درد گنگ ، بسيارشديد يكطرفه و غير حمله اي مشخص مي شود . يك تاريخچه اي از ضايعات پوستي قبلي و هر گونه اسكاري از اين ضايعات ، در تشخيص كمك كننده هستند .

نشانه ها :

        ·  پوست پوشاننده اغلب قرمز است

        ·  زيرا بيماران ممكن است پوست خود را جهت رهايي موقتي از درد بخارانند .

  ·

 
   


 درد ممكن است شديد و پايدار باشد و باعث افسردگي شديد بيمار شود و بيمار معمولاً به خود آسيب برساند .

 

درمان :

     جهت درمان به متخصص ارجـاع دهـيد . هيـچ درماني بطـور كامـل مؤثر نيست . ضـد افسردگي هاي سه حلقه اي ، ضد تشنج ها و كرم هاي بي حسي موضعي ممكن است استفاده شود.

 

هرپس عصب زوج هفتم ( سندرم رمزي هانت )

      بوسيله عفونت زونايي گانگليون ژنيكوليت ايجاد مي شود .

  ·  درد در گلو و گوش رخ مي دهد و بوسيله ايجاد وزيكولها در روي گوش و حلق دنبال مي شود .

  ·  فلج صورتي نورون حركتي تحتاني ايجاد مي شود . ممكن است همراه با وزوز گوش و سرگيجه همراه باشد .

درمان :

به متخصص ارجاع دهيد .

فلج صورتي

  · فلج حاد نورون حركتي تحتاني عصب صورتي است كه معمولاً بوسيله عفونت هرپس سيمپلكس ايجاد مي شود و سبب ادم عصب در كانال صورتي مي شود .

  ·  فلج صورتي شايع است و در هر دو جنس بصورت يكسان ايجاد مي شود و معمولاً در بزرگسالان ديده مي شود .

        ·  در 10% بيماران با فلج صورتي بهبود ناكامل است .

  ·  از آنجايي كه فلج صورتي يكطرفه مهم ترين شكل فلج صورتي است ، درد ممكن است تشديد شده و يا همراه با فلج باشد .

علائم :

  · درد در اطراف گوش در 50% بيماران ، قبل از شروع فلج رخ مي دهد و ممكن است در فك بيمار پخش شود .

  ·  فلج صورتي معمولاً شروع سريعي دارد و در طي 48 ساعت بدتر مي شود . فلج عضلات صورت يكطرفه است .

  ·  بيماران ممكن است تصور كنند كه دچار يك ( حادث مغزي عروقي ) شده اند و بايد بيمار را مطمئن نمود كه چنين حادثه اي زخ نداده است .

نشانه ها :

  ·  تشخيص علت درد موقعي آشكار مي شود كه فلج چند ساعت يا چند روز بعد از درد ايجاد شود . در تست عضلات صورتي .

  ·

 
   

 وقتي كه فلج رخ داده است ، بيمار نمي تواند پلك چشم ها را بهم نزديك كند يا در سمت اثر كرده لبخند بزند .

درمان :

    جهت درمان به متخصص ارجاع دهيد . پردنيزولون ، شايد در تركيب با آسيكلووير ممكن است استفاده شود .

 

توجهات :

  · عضلات حالت دهنده صورتي بوسيله عصب هفتم عصب دهي مي شوند . نورونهايي كه حركت عضلات قسمت فوقاني صورت را كنترل مي كنند ، از هر دو نيمكره مغزي عصب گيري مي شوند .

  ·  در مقابل نورونهايي كه عضلات تحتاني صورت را كنترل مي كنند ، فقط از سمت مقابل نيمكره مغزي عصب گيري مي شوند .

  ·  ضعف عضله صورتي ممكن است بوسيله بيماري عضلاني اوليه (‌مثل مياستني گراويس) يا ضايعات عصب صورتي ( عصب هفتم ) ايجاد شود .

ضايعات عصب صورتي هفتم ممكن است ( شامل ) :

  ·  ضايعه مربوط به نرون حركتي فوقاني باشد . ضايعه در بالاي هستك مخچه كه سبب فلج صورتي تحتاني مي شود . قسمت فوقاني صورت بدليل عصب گيري دو طرفه قسمت فوقاني گرفتار نمي شود .

  ·  ضايعه مربوط به نرون حركتي تحتاني باشد ضايعه مابين هستك مخچه و دستگاه عصبي محيطي قرار دارد . عضلات فوقاني و تحتاني صورت ، هر دو گرفتار هستند . شايع ترين علت آن فلج صورتي است . عضلات تحتاني صورت بوسيله خواستن از بيمار جهت لبخند زدن يا نشان دادن دندانها ارزيابي مي شود . 

 

بیشتر بخوانید : 

فصل ششم .درد با منشا غیر دندانی

متخصص بیماری های دهان و فک و صورت و تفاوت آن با متخصص جراحی فک


نظرات کاربران

نظر خود را ارسال نمایید
نام :  
نام خانوادگی :  
ایمیل :   
پیام :