عفونت های قارچی کاندیدا چه اشکالی دارند؟

تاریخ ثبت در سایت:4/22/2019

متن کامل

كانديديازيس

كانديديازيس عفونت حاد يا تحت حادي است كه به وسيله‌ی انواع مختلفی از كانديداها نظير كانديدا آلبيكانس ايجاد شده و ممكن است ضايعاتي در دهان، واژن، پوست، ناخن‌ها، برونش يا ريه ايجاد نمايد(12). قارچ كانديدا آلبيكانس در بعضي مخاط‌ها و پوست بدن يافت شده و علاوه بر آن در دهان 60% افراد سالم نيز ديده مي‌شود.

 

در موارد نادري نيز، اين قارچ از راه خون به اعضاء داخلي رسيده و قلب، كليه، مغز و شش‌ها را مبتلا مي‌نمايد. عوامل مستعد كننده‌ی اين بيماري شامل عوامل مستعد كننده‌ی عمومي و موضعي هستند. از عوامل مستعد كننده‌ی عمومي مي‌توان انواع بيماري‌هاي تضعيف كننده‌ی عمومي مانند ديابت، سل، لوسمي، آنمي و اختلالاتي نظير كم كاري پاراتيروئيد، تيروئيد و غدد فوق كليوي را نام برد. از عوامل مستعد كننده‌ی موضعي هم مي‌توان به عدم رعايت بهداشت، وجود عامل تروماتيك و تحريك كننده‌ی مخاط و پوست اشاره كرد.

 

اين بيماري به طور كلي، نوزادان، كودكان، افراد مسن و ضعيف را مبتلا مي‌كند.كانديدا آلبيكانس به عنوان مهمترين عامل بيماري كانديديازيس ساكن دستگاه گوارش، مخاط دهان و واژن مي‌باشد.

 

قارچ كانديدا آلبيكانس به سه شكل مختلف ديده مي‌شود:

 

  • نوع yeast cell كه شكل معمولي و شايع قارچ بوده و به صورت اسپورهاي گرد با قطر 5-3 ميكرون ديده مي‌شوند. اين نوع با جوانه زدن مستقيم (asexual budding) تقسيم مي‌شود، به طوري كه از يك سلول بالغ به تدريج جوانه‌هايي رشد كرده و به مرور بزرگ مي‌شوند. اين جوانه‌ها بعد از مدتي از سلول اصلي (سلول مادر) جدا و به طور مستقل به رشد و تكثير ادامه مي‌دهند.

 

  • نوع رشته‌ايي: اين شكل فرم فعال قارچ بوده و در محيطي كه از لحاظ تغذيه مناسب باشد، به وجود مي‌آيد. كانديدا آلبيكانس در اين مرحله به صورت سلول‌هاي مستطيلي شكل در مي‌آيد كه پشت سر هم قرار گرفته و به همديگر متصل مي‌شوند(mycelium). اين نوع كانديدا آلبيكانس پاتوژن محسوب شده و در هنگام بررسي ميكروسكوپي ضايعات دهاني، مشاهده‌ی آن اهميت تشخيصي زيادي دارد.

 

  • نوع اسپورهاي مقاوم (chlamydospores): اين نوع قارچ در محيط زيست نامناسب به وجود مي‌آيد. به طور متوسط، اسپورها در حدود 15-7 ميكرون بوده و جدار ضخيمي دارند. نوع اسپورهاي مقاوم در محيط دهان يا روي انساج زنده ديده نمي‌شوند.

 

انواع ضايعات كانديديازيس به ويرولانس قارچ، فرآورده‌ی سمي كانديدا، قدرت دفاعي بدن ميزبان و محل مورد تهاجم بستگی دارد. در كانديديازيس جلدي-مخاطي (mucocutaneous candidiasis)، واژن و مخاط دهان مهم‌ترين بافت‌هاي مورد تهاجم مي‌باشند.

عفونت دهانی کاندیدا

 

 

درمان

 

درمان كانديديازيس با استفاده از داروهاي ضدقارچي نيستاتين و آمفوتريسين B صورت مي‌گيرد. نيستاتين به اشكال مختلف داروئي عرضه مي‌شود كه نسبت به سن و حالات گوناگون بيماري مي‌توان از آن استفاده كرد. در نوزادان بيشتر سوسپانسيون دارو تجويز مي‌شود كه در آن هر دفعه 1 يا 2 قطره چند بار در روز در دهان نوزاد چكانده مي‌شود.

گاهي از قرص‌ها و پمادهاي حاوي نيستاتين نيز استفاده مي‌شود. قرص نيستاتين حاوي 500000 واحد نيستاتين بوده و بايد روزي 4 قرص براي يك هفته تجويز شود. پماد نيستاتين نيز حاوي 100000 واحد نيستاتين در يك گرم مي‌باشد كه بيشتر در بيماران داراي پروتز و با ماليدن در داخل پروتز استفاده مي‌شوند. چون نيستاتين از راه دستگاه گوارش به مقدار بسيار كم جذب مي‌شوند، بنابراين فقط اثر موضعي دارد.

بيمار نيستاتين را به خوبي تحمل مي‌كند و اثر تحريكي نيز ندارد ولي مي‌تواند به صورت خفيف و زودگذر در دستگاه گوارش اختلال ايجاد نمايد. ممكن است به دنبال مصرف نيستاتين قارچ مقاوم شده و به علت مزه‌ی تلخ آن تهوع و استفراغ ايجاد شود. اين دارو جذب سيستميك نداشته و به همين دليل دوز مسموميت ندارد ولي بايستي آن را روزانه به طور مكرر استفاده كرد كه باعث آزار بيمار مي‌شود.

 

داروي ديگر، آمفوتريسين است كه به صورت لوسيون و پماد 3% از آن استفاده مي‌شود. در موارد كانديديازيس منتشر يا سيستميك مي‌توان از تزريق داخل وريدي اين دارو با دوز 4/0 تا 8/0 ميلي‌گرم براي هر كيلوگرم وزن بدن و در هر 24 ساعت استفاده نمود، ولي چون اين دارو سمي است در موقع استفاده بايد تمام جوانب احتياط در نظر گرفته شود. از شكل داخل وريدي آن در مواردي كه بيمار به درمان موضعي جواب نمي‌دهد و يا ضايعه عود كرده باشد و يا شدت تهاجم بافتي زياد باشد، استفاده مي‌گردد.

اشكال مزمن بيماري نسبت به داروهاي ضدقارچي مقاوم بوده و دارو در درمان‌ آنها تأثير زيادي ندارد. درمان اين بيماري، بايد شامل شناسايي عوامل مستعد كننده‌ی سيستميك و موضعي و رفع آنها نيز باشد

 

داروي نيستاتينهم به صورت موضعي و هم به صورت قرص مكيدني (lozenges) تجويز مي‌شود. مزيت نوع موضعي اين است كه دارو مدت بيشتري در تماس با مخاط آسيب ديده قرار مي‌گيرد، اگر چه نمي‌تواند از كلونيزاسيون كانديدا در روده كه ممكن است منبعي براي عفونت باشد، جلوگيري كند. برعكس، استفاده از نوع مكيدني ممكن است تعداد كلني‌هاي كانديدا را در روده كاهش دهد. ولي با اين روش زمان تماس دارو با مخاط ملتهب خيلي كاهش مي‌يابد. تركيب نوع موضعي و قرص مكيدني در پيشگيري از كلونيزاسيون دوباره مؤثر است.

 

 

میکروارگانیسم کاندیداآلبیکانس (Candida Albicans)

کاندیداآلبیکانس، ارگانیسم قارچی شبه مخمری (yeast-like) است که سبب بروز عفونت کاندیدیازیس (candidiasis) یا کاندیدوزیس (candidosis) می‌گردد. اعضای دیگر این گونه که در دهان انسان یافت شده و به ندرت باعث بروز بیماری می‌شوند، شامل  C. tropicalis، C. parapsilosi، C. guilliermondi و C. krusei می‌باشند. همانند بسیاری از قارچ‌های بیماری‌زا، کاندیداآلبیکانس می‌تواند در دو شکل وجود داشته باشد، صفتی که به عنوان دو شکلی (Dimorphism) شناخته می‌شود. شکل مخمر (yeast) آن، ارگانیسم نسبتاً بی‌خطری بوده ولی شکل hyphae معمولاً با تهاجم به بافت میزبان همراه می‌باشد.

 

کاندیداآلبیکانس در واقع جزئی از میکروفلور طبیعی دهان می‌باشد، به طوری که 30% تا 50% افراد بدون شواهد کلینیکی مبنی بر وجود عفونت، به سادگی حامل این ارگانیسم در دهان خود هستند. با افزایش سن، درصد افراد حامل قارچ افزایش می‌یابد؛ براین اساس، می‌توان کاندیداآلبیکانس را در دهان حدود 60% افراد با دندان بالای 60 سال، که هیچ علامتی از ضایعات مخاطی دهان ندارند، شناسایی کرد

عفونت قارچی کاندیدا

 

 تغییرات در شرایط موضعی و سیستمیک میزبان می‌باشد، طوری که سبب بروز فاکتورهای بیماری‌زایی مانند تشکیل هیف، افزایش چسبندگی و ترشح پروتئاز (protease) می‌گردد. این تغییرات شامل تغییرات نرمال و پاتولوژیک در فیزیولوژی میزبان، استفاده از رژیم غنی از کربوهیدرات، مصرف آنتی‌بیوتیک و کورتیکواستروییدها و نیز کمبود ویتامین می‌باشد.

 

كانديديازيس عفونت حاد يا تحت حادي است كه به وسيله‌ی انواع كانديداها نظير كانديدا آلبيكانس ايجاد شده و ممكن است ضايعاتي در دهان، واژن، پوست، ناخن‌ها، برونش يا ريه ايجاد نمايد. عوامل مستعد كننده‌ی اين بيماري شامل عوامل مستعد كننده‌ی عمومي و موضعي هستند. از عوامل مستعد كننده‌ی عمومي مي‌توان بيماري‌هايی مانند ديابت، سل، لوسمي، آنمي و اختلالاتي نظير كم كاري پاراتيروئيد، تيروئيد و غدد فوق كليوي را نام برد. از عوامل مستعد كننده‌ی موضعي هم مي‌توان به عدم رعايت بهداشت، وجود عامل تروماتيك و تحريك كننده‌ی مخاط و پوست اشاره كرد. اين بيماري به طور كلي، نوزادان، كودكان، افراد مسن و ضعيف را مبتلا مي‌كند.

 

بیشتر بخوانیددرمان بیماری های دهان


نظرات کاربران

نظر خود را ارسال نمایید
نام :  
نام خانوادگی :  
ایمیل :   
پیام :