تورمهای داخل دهانی

تاریخ ثبت در سایت:۱۳۹۷/۱۲/۱۴

متن کامل

برآمدگيها، برجستگيها و تورمها در سر و گردن يا دهان ممكن است نشانه عفونت جدي يا بدخيمي باشند. اين حالات ممكن است يك اختلال رشدي تكاملي مثل توروس‌هاي منديبل يا كام بوده كه نيازي به درمان ندارند.از آنجا كه برآمدگي ها ، توده ها و تورم ها ممكن است ماهيت خطرناكي داشته باشند ، تشخيص صحيح جهت درمان مناسب الزامي است .

در تمام مواردي كه شك به بدخيمي وجود دارد، بيماران بايد براي  تشخيص و قطعي و درمان به متخصص بیماری های دهان ارجاع داد. و بيماران مبتلا به عفونت هاي شديد منتشر مثل آنژين لوودويگ نيز بايد به بيمارستان ارجاع شوند تا تحت آنتي بيوتيك درماني و درمان‌هاي جراحي مثل انسيژن و درناژ و اكستراكشن قرار بگيرند .  

تاريخچه 

تهيه تاريخچه دقيق مورد نياز بوده و براي تشخيص ضروري است.

سؤالهايي كه از مريض بايد پرسيده شود شامل :

چه مدت است كه اين برآمدگي، برجستگي و تورم را داشته‌ايد. (وجود ضايعات در بچگي يا در ابتداي تولد نشانده منشاء رشدي تكاملي مي‌باشد. شروع ناگهاني نشان‌دهنده ضايعه اكتسابي است).

نكته : گرچه برخي از تومورهاي بدخيم مانند rhobdomyo sarcoma  در دوران كودكي ايجاد مي شوند ولي ممكن است رشد سريعي داشته باشند .

  • آيا اندازه ضايعات بزرگتر و يا كوچكتر شده است ؟

  •  آيا دردناك است ؟

درد ممكن است نشانه عفونت ( مانند آبسه و يا سلوليت ) ، تروما و يا عفونت ثانويه ( ناشي از تومورهاي بدخيم و كيستها ) باشد . در حالات ديگر ، ضايعات معمولاً بدون درد هستند .

  • آيا ضايعات داراي ترشح هستند ؟ ( عفونت ممكن است به طور خود بخود در داخل دهان يا روي صورت تخليه شود .

  •  آيا صورت و يا لب پايين دچار حالت بي حسي شده اند ؟

( نشانه ضايعه با رشد سريع و يادرگيري مستقيم عصب مي باشد )

معاينه

نكته : معاينه بيمار بايد كامل بوده و با روشي منظم انجام گيرد . ( فصل 3 )

  •  ناحيه متورم را لمس كنيد تا منشا بافتي ( استخوان ، پوست ، غده لنفاوي و غيره ) مشخص شود .

  • اندازه ، شكل و رنگ ضايعه را ثبت كنيد .

  •  به وضعيت عمومي بيمار توجه داشته باشيد . وجود تورم همراه با كاهش وزني كه اخيراً ايجاد شده باشد ، نشانه بدخيمي مي باشند .

  • به هر گونه تندرنس قرمزي يا گرمي توجه كيند (نشان دهنده التهاب يا عفونت)

  •  قوام را بررسي نمائيد.

  1. قوام ضايعه رم مثل ليپوما، ادما
  2. قوام سفت مثل اپوليس فيبروز، پوليپ فيبرو اپي‌تليالي، سلوليت
  3. قوام سخت: مثل استئوما، تومورهاي ادنتوژنيك
  4. قوام سنگي مثل سرطان متاستاتيك
  5. قوام الاستيكي مثل لنف نودهاي بيماري هوجكين
  • مواج بودن تورم را بررسي كنيد. اين مواج بودن بدليل وجود مايع است مثل آبسه و كيست در بافت‌هاي نرم

  • مشخص كنيد آيا تورم به پوست رويي آن ثابت شده و آيا با تلاش پوست روي ناحيه متورم حركت مي‌نمايد؟ثابت بودن در آبسه‌ها و بدخيمي ها ديده مي‌شود

نكته: معاينه غدد لنفي ضروري است و اگر قابل لمس است.جزييات، سايز و محل و قوام آن را ثبت كنيد

رشدي تكاملي

توروس منديبل و كام (توروس منديبولاريس، توروس پالاتينوس)

·  تورم سخت، استخواني با اتيولوژي ناشناخته است .

·  به ندرت در كودكان ديده مي‌شود و رشد آرامي دارد.

· اگزوستوزها (رشد خارجي استخواني) نيز ممكن است در ساير قسمت‌هاي دهان ، خصوصاً ناحيه باكال ماگزيلا در ناحيه مولرها ديده شود .

علائم :

تا وقتي كه مخاط رويي آن تروماتيزه نشده بدون علامت است. در اين صورت ممكن است نماي زخمي پيدا كند.

نشانه ها :

· يك تورم غير متحرك، استخواني، سخت كه مي‌تواند يا در قسمت مياني كام سخت و يا  در سطح لينگوال منديبل در ناحيه پرمولرها ديده شود.

·  توروس منديبل معمولاً دو طرفه است.

توجه: ضايعات دو طرفه معمولاً رشدي تكاملي اند.

· اندازه ـ خيلي‌متغيراست ازاندازه كوچك، صاف، مناطق برآمده تا بزرگ و رشد ندولار ديده مي‌شود.

نكته: درحالت‌عادي‌نيازبه‌درمان ندارند مگر آنهايي كه بوسيله دنچر تحت فشار قرار گيرند.

همانژيوما

· آبنورمالي هاي رشدي تكاملي رگهاي خوني است كه در ابتداي تولد يا در كودكان در سنين اوليه زندگي ظاهر مي شوند .

 

 

علائم :

· بدون علامت است تا وقتي كه تروماتيزه نشده ، در هنگام خونريزي ممكن است وسيع و گسترده شود .

نشانه ها :

·  تورم صاف يا ندولار، قرمز تيره / ارغواني كه با فشار سفيد مي‌شود.

·  روي لبها، زبان، مخاط باكال، گونه و كام ديده مي‌شود.

· بسته به سايز فضاهاي رگي به سه نوع پاپيلاري، كاورنوس يا انواع مختلط تقسيم بندي مي شود.

·  ممكن است ماهيچه و استخوان را نيز درگير كند .

نكته: اطمينان از اينكه استخوان فكين درگير نشده ضروري است (استفاده از راديوگرافي و آنژيوگرافي) قبل از انجام خارج نمودن دنداني به علت خطر جدي خونريزي اين مسئله را ارزيابي نمائيد ،‌ موارد مشكوك را به متخصص ارجاع دهيد.

سندروم استورج وبر

يك اختلال مادرزادي همراه با همانژيوم صورتي،  ضايعات دهاني و درگيري شاخه‌هاي عصب تري ژمينال مي باشد . پرده مننژ ممكن است درگير شود و بيماران دچار صرع و نقايص مغزي شوند.

لنفانژيوما

·  تورم رشدي تكاملي رگهاي لنفي مي باشد .

·  نسبت به همانژيوم كمتر شايع است.

·  در بدو تولد و يا اوائل كودكي تظاهر مي كند .

·  زبان و لب بيشتر مبتلا مي‌شوند.

علائم :

·  زبان بزرگ (ماكروگلوسيا)

·  لب بزرگ (ماكروچليا)

· در نتيجه تروما و خونريزي بداخل فضاهاي لنفي ممكن است بطور ناگهاني اندازه آن  افزايش پيدا كند.

 

نشانه ها :

·  متورم شدن لب و زبان

·  تورم ممكن است نرم و صاف يا ندولار باشد

Acquired (اكتسابي)

1- تروماتيك

·  علت تروما تا حدي كه امكانپذير است بايد مشخص شود.

· گزارشهاي پزشكي قانوني ممكن است براي تصادفات جاده اي ، سوء استفاده از كودكان ممكن است مورد نياز باشد.

· همه جزييات در پرونده بيمار را ثبت كنيد و دياگرام يا فتوگرافهايي براي نشان دادن ضايعات رسم كنيد.

·  تورم ناشي از تروما معمولاً يا بدليل odema است يا بدليل هماتوم/ اكي موز است.

·  ادم نشان دهنده يك بافت متورم (باد كرده) بي رنگ است.

· هماتوم و اكي موز در ابتدا بدليل خونريزي به درون بافت‌ها ارغواني است‌، تورم بدليل تجمع خون سفت است. وقتي گلبولهاي خوني پاره مي‌شوند رنگ برجستگي به زرد/قهوه‌اي تغيير مي‌يابد .

توجه: هماتوم مي‌تواند در ادامه تجويز بيحسي موضعي بدليل تروما به رگهاي خوني ايجاد شود . در ابتدا ممكن است  سرعت سايز تورم گسترش پيدا كند. خصوصاً اگر شبكه ترايگوييد تروماتيزه شود. در يك بيمار سالم بدون تاريخچه از اختلالات خونريزي ،حالت فوق خودبخود بهبود مي‌يابد. بيمار نياز به اطمينان خاطر و  يك دوره آنتي بيوتيك تراپي دارد تا از عفونت ثانويه جلوگيري شود . .

· اجسام خارجي مثل دندان شكسته و ايمپلنت هاي بافتي در طي تروما مي‌توانند باعث ايجاد تورم مقاوم شوند. اين تورم‌ها معمولاً در لمس سفت هستند ممكن است تندرنس داشته باشند و براي تشخيص آنها مي توان از راديوگرافي استفاده نمود .

هيپرپلاستيك

· هيپرپلازي‌افزايش‌دراندازه يك ارگان يابافت‌بدليل افزايش در تعداد سلول‌هاي ‌آن است.

· در حالي كه هيپرتروفي يك افزايش اندازه يك ارگان يا بافت بدليل افزايش اندازه سلول‌هاي آن است مثل پاسخ ماهيچه‌ها به فعاليت بيش از حد .

· تروماي مز

ترومای با درجه پايين ممكن است باعث هيپرپلازي بافت همبندي مخاط دهان شود.

· هنگامي كه لثه‌ها مبتلا مي‌شوند، تورم لثه‌ها در اين حالت اپوليس ناميده مي‌شود.”Singular epulis”، معني لفظ به لفظ آن مي‌شود”بر روي لثه” )

پلاك و جرم اتيولوژي اصلي ضايعات زير مي باشد :

i: ژانت سل گرانولوما محيطي (ژانت سل اپوليس)

·  روي لثه و مخاط آلوئول ديده مي‌شود

·  اغلب در قدام دندان‌هاي مولر ديده مي‌شوند

·  نسبت ابتلا زن به مرد 2 به 1 است

· بيشترين شيوع اين ضايعه در مردان در دهه دوم زندگي و در زنان در دهه پنجم زندگي است .

علائم :

·  تورم روي لثه كه ممكن است دردناك يا زخمي باشد.

 

نشانه ها :

·  يك تورم قرمز و نرم.

· وقتي كه دندانها در فك حضور داشته باشند ، اين ضايعه در بين آنها و در سمت باكال و يا لينگوال ايجاد شده و دو قسمت آن بوسيله يك باريكه به هم وصل مي شوند .

تست‌هاي تشخيصي:

· بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي يك ضايعه عروقي با سلول‌هاي ژانت چند هسته‌اي را نشان مي‌دهد.

· راديوگرافي‌ها يك اروژن سطحي روي استخوان بين دنداني ايجاد مي‌كند برخلاف ژانت سل گرانولوماي مركزي كه باعث از دست رفتن استخوان بطور وسيعي مي‌شود و يك منطقه راديولوسنت well-defined ايجاد مي‌كند.

نكته: ضايعه ژانت سل ناشي از هيپرپاراتيرويسم (توموم براون، از نظر هيستولوژيكال مشابه ژانت سل گرانولوماي مركزي است و ممكن است بصورت تورم بافت نرم تظاهر نمايد .

بررسي‌هاي هماتولوژيك

ميزان كلسيم سرم، فسفر و آلكالين فسفاتاز خون در هيپرپاراتيروئيديسم غير طبيعي اند و بايد براي تشخيص افتراقي بين يك ژانت سل گرانولوما و توموربراون اين آزمايشات درخواست شود.

 

ii- اپوليس فيبروز

علائم :

«يك تورم در روي لثه كه معمولاً بدون درد است .

نشانه ها :

·  يك توده سفت پرانكوله يا كاملاً چسبيده است .

نكته:‌ ضايعات پرانكوله داراي پايه بوده ولي ضايعات سايل ، بودن پايه اندوقاعده اي پهن دارند .

·  همرنگ لثه مجاورش است.

·  زخم سطحي ممكن است در نتيجه تروماي موضعي ايجاد شود.

تشخيص:

·  توسط بيوپسي و آزمايش هيستولوژي تشخيص قطعي مي‌شود.

III ) اپوليس حاملگي

·  شروع ضايعه معمولاً در اواخر سه ماه اول حاملگي است.

 

علائم :

تورم نرم روي لثه كه به راحتي خونريزي مي‌كند (گهگاهي) و ممكن است بدليل زخم سطحي دردناك باشد.

نشانه ها :

·  يك تورم قرمز /ارغواني روي لثه كه معمولاً  بيشتر در نواحي قدامي ديده مي‌شود

· از نظر هيستولوژي شبيه به پيوژنيك گرانولوما است كه مي‌تواند روي ساير مناطق مثل زبان و مخاط لبيال و لثه ايجاد شود.

·  معمولاً بعد از زايمان ، مزوكش مي كند .

iv . پيوژنيك گرانولوما

·  يك تورم واسكولار عروقي كه از نظر بافت شناسي شبيه اپوليس حاملگي است.

· علت پيوژنيك گرانولوما اصولاً به عنوان يك واكنش در برابر عفونت در نظر گرفته مي شد كه بوسيله ارگانيسم هاي پيوژن ايجاد مي گرديد ( مشابه ضايعات پوستي ) . اگر چه اين نام با ماهيت ضايعه مطابقت ندارد ، اما اين اصطلاح هنوز هم مورد استفاده قرار مي گيرد .

V- پوليپ فيبرو اپي تليالي

·  توسط تروماي مزمن خفيف  ايجاد مي‌شود.

·  عمدتاً در لب، زبان و گونه ديده مي‌شود.

علائم :

·  تورم بي درد

 

نشانه ها :

·  تورم سفت، صورتي، پايه دارو يا چسبيده

·  اندازه آن از چند ميليمتر تا بزرگتر از 1 سانتي‌متر مختلف است .

· سطح ضايعه در اثر استفاده از دنچر وسيع تر شده و به نام Leaf fibroma ناميده مي‌شود.

تستهاي تشخيصي

·  بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي

-Vi دنچرهايپرپلازي (شكل 1-12)

·  مرتبط با دنچر لق و با تطابق نامناسب است .  

علائم :

·  بافت شل و اضافه در زير دست دندان يافت مي شود .

·  در صورت تروماتيز يا زخمي شدن دردناك مي‌شود

نشانه ها :

· يك يا چند بافت چين دار صورتي رنگ درداخل سالكوس كه بعلت لبه دنچر ايجاد مي شوند .

·  دنچر معمولاً فرسوده و با تطابق ضعيف هستند .

· فك پايين نسبت به فك بالا بيشتر درگير مي شود زيرا ميزان استخوان پشتيبان كمتر بوده و ناپايدار دنچر بيشتر است .

تست هاي تشخيص:

·  بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي

·  هيستولوژي شبيه پوليپ فيبرو اپي تليالي است.

· بيماراني كه داراي ضايعات متعدد چين دار هستند ( شكل 1-12 ) بايد قبل از تهيه دنچر جديد به متخصص جراحي فك و صورت ارجاع شوند تا باعث هيپرپلاستيك خارج گردد در صورت نياز پيوند بافت نرم انجام شود .

VII. اپوليس مادرزادي (جينجوال گرانولار سل تومور)

· به ندرت ايجاد شده و بصورت يك تورم پايه دار و ندولار در نوزادان تازه بدنيا آمده ديده            مي شود .

·  معمولاً در قدام ماگزيلا ديده مي‌شود.

·  نسبت زن به مرد 10 به 1 است.

تست‌هاي تشخيص

·  بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي

 

3- ضايعات عفوني

I. . آبسه دور لوزه‌اي

اتيولوژي:

·  عفونت از كريپت لوزه‌ها يا فضاي بالاي لوزه‌ها ناشي مي شود .

· ممكن است در اثر انتشار عفونت پري كرونيت، از يك دندان عقل پايين ايجاد شود .  

 

علائم :

·  درد

·  اشكال در بلع

·  گلو درد

·  تب

نشانه ها :

·  لنفوآدنوپاتي سرو گردني

·  تب (دماي بالا)

·  احتمال تريسموس (محدوديت در باز كردن دهان)

·  زبان كوچك جابجا شده است .

·  زبان باردار است و با halitosis (بوي بد دهان) مشخص مي‌شود

·  تورم و اريتم ناحيه لوزه‌اي ـ ستونك‌هاي لوزه‌اي و نواحي كام ديده مي شود .

·  تورم ممكن است از ميدلاين بگذرد.

·  تنگ شدن مجراي حلق :

نكته:بيماران با آبسه دوره لوزه اي بايد فوراً به  بخش جراحي فك و صورت يا گوش و حلق و بيني ارجاع داده شود.

براي درمان، مناطق درگير بايد درناژ شود و آنتي بيوتيك تجويز گردد چون ممكن است انتشار بيشتر عفونت منتهي به درگيري راههاي هوايي شود.

 

II . دمل / كورك 

يك عفونت پوستي است كه  بدليل استرپتوكوك ارئوس ايجاد مي شود .

علائم :

· تورم دردناك روي صورت و گردن

 

نشانه ها ك

· تورم دردناك ، گرم قرمز پوست كه مي‌تواند به طرف بافت‌هاي زيرين مثل فك پايين حركت كند .

·  اگر چرك جمع شده باشد مي‌تواند مواج باشد.

نكته: اين ضايعه را مي توان از يك عفونت دنداني افتراق داد زيرا

·  هيچ تاريخچه‌اي از درد دندان وجود ندارد.

·  هيچ پاتولوژي داخل دهاني مرتبط با دندان وجود ندارد.

· هيچ تندرنس از دندان دردق يا صداي بم دردق وجود ندارد و هيچ علامت راديوگرافي از اتيولوژي دنداني ديده نمي‌شود.

· بنابراين مهم است كه بيمار بايد  براي درمان به پزشك عمومي ارجاع داده شود تا  آنتي بيوتيك مناسب و نيز درناژ تورم جهت خروج چرك انجام شود.

عفونت غدد بزاقي

· تورم غدد بزاقي ممكن است به علت عفونت ويروسي باشد مثل اوريون، سيتومگالو ويروس و HIV.

· تورم غدد بزاقي همچنين ممكن است در سندروم شوگرن و ساركوئيدوز و در اثر تغييرات نئوپلاستيك بدخيم يا خوش خيم ديده شود .

عفونت هاي  باكتريال غدد بزاقي معمولاً به علت استرپتوكوكهاي دهاني، استافيلوكوك اورئوس يا باكتريهاي بيهوازي دهان ايجاد مي‌شود. 2 نوع عفونت باكتريال شرح داده شده.

I. سيال آدنيت باكتريال حاد.

     فاكتورهاي متعدد كننده شامل سنگهاي مجراي بزاقي، دهيدراتاسيون و بيماران ناتوان مثل بيماران با جراحي شكمي بزرگ مي باشد .

·  به نظر مي رسد كه علت اين ضايعه ، كاهش جريان بزاق باشد .

· هم‌چنين در بيماران با سندروم شوگرن وزروستوميا (خشكي دهان بدلايلي مثل دارو يا راديوتراپي اتفاق مي‌افتد)

علائم :

·  تورم دردناك غدد بزاقي

نشانه ها :

·  خشكي دهان

·  تندرنس و قرمزي احتمالي پوست روي غده مبتلا.

·  خشكي

·  تب

· چرك ممكن است داخل دهان ديده شود يا وقتي غده بزاقي ماساژ داده مي‌شو. از مجراي آن  خارج شود

تستهاي تشخيصي:

·  كشت و تست حساسيت آنتي بيوتيك از هر گونه چرك خارج شده.

· در صورت رفع علائم حاد با آنتي بيوتيك تراپي، سيالوگر افي براي بررسي سيستم مجراي غدد بزاقي و ساختمانهاي آسينار غده بزاقي انجام مي‌شود.

II . سيال آدنيت مزمن باكتريال،

«يك شرايط التهابي خفيف است كه معمولاً همراه با انسداد مجراي غده مي‌باشد.

·  غده تحت فكي نسبت به پاروتيد بيشتر مبتلا مي‌شود

·  تشديد بيماري منجر به سيال آدنيت باكتريال حاد منتهي مي‌شود.

·  معمولاً يكطرفه است.

 

علائم :

·  نحوه درگير دچار توترم حساس و عود كننده مي شود .

·  يك طعمه شور ناخوشايند در دهان

نشانه ها :

·  ي غده بزاقي بزرگ و حساس

·  در طي بدتر شدن شرايط، در صورت ماساژ دادن غده چرك از مجرا خارج مي‌شود.

 

تست‌هاي تشخيصي

·  سيالوگرافي

III . سنگ مجراي بزاقي

· شايع‌ترين علت تورم حاد و مزمن غدد بزاقي در بزرگسالان در مجرا، وجود سنگ بزاقي است (سيالوليت) كه باعث انسداد جريان بزاق بوسيله مسدود كردن مجراي غده مي‌شود.

·  غده تحت فكي بيشتر درگير است

·  معمولاً يكطرفه است.

·  سنگهاي متعدد ممكن است در غده يا مجراي آن ايجاد شود

· مسدود شدن جريان بزاق به عفونت حاد منجر مي‌شود و ممكن است باعث تغييرات اماسي مزمن در غده بزاقي گردد .

سنگ بزاقی

علائم :

·  درد

·  تورم غده، خصوصاً در موقع غذا خوردن كه جريان بزاق تحريك مي‌شود .

 

نشانه ها

·  غده بزاقي حساس و، بزرگ مي شود .

· سنگها ممكن است در داخل مجرا قابل مشاهده باشد و بصورت يك توده زرد يا سفيد رنگ ديده شود .

· گاهي سنگ ممكن است در مجراي غده تحت فكي و دهانه مجراي پاروتيد قابل لمس باشد

تست‌هاي تشخيصي (شكل 3-12)

·  راديو گرافي‌ها وجود سنگ‌هاي راديواپك را تائيد مي كنند .

·  راديوگرافي اكلوزال فك پايين براي نشان دادن سنگ در مجراي غده تحت فكي بكار           مي رود . براي بررسي غده پاروتيد بايد فيلم راديوگرافي را در ناحيه گونه قرار داد.

· سيالوگرافي تخريب و تنگي مجراي بزاقي را كه  بوسيله سنگ‌ ايجاد شده است را نشان مي‌دهد.

·  اولتراسوند انسداد مجرا را نشان مي‌دهد.

 

 

 

 

سنگ غده بزاقی

 

 

شكل 3-12 : سنگ مجراي بزاقي

IV ) بيماري‌هاي غدد بزاقي همراه با HIV

·  جزء گروه II ضايعات كه كمتر در HIV شايع هستند مي باشد .

·  در كودكان و بزرگسالان ندرتاً ديده مي‌شود.

·  بصورت تورم غده پاروتيد را نشان مي‌دهد. (شكل 4-12)

 

 

 

 

 

 

شكل 4-12 : تورم غده پاروتيد بعلت بيماري غده بزاقي همراه با HIV

علائم :

·  تورم بدون درد يكطرفه يا دو طرفه غده پاروتيد.

·  خشكي دهان ممكن است وجود داشته باشد.

·  خشكي دهان ممكن است بدون تورم غدد بزاقي در بيماران HIV ديده شود.

نشانه ها :

·  تورم سفت بدون درد در غده پاروتيد.

·  افراد ميانسال و جوانان مبتلا مي‌شوند. (در مقايسه با سندرم شوگرن)

·  لنفادونوپاتي ژنراليزه ممكن است وجود داشته باشد.

تستهاي تشخيصي:

· CT اسكن تغييرات كيستيك متعدد در داخل غده پاروتيد را معمولاً بصورت دو طرفه نشان مي‌دهد

·  بيوپسي از غده بزاقي لبي ممكن است انفيلتراسيون لنفوسيتي را نشان دهد.

·  ساير تغييرات دهاني همراه با عفونت HIV ممكن است ديده شود.

·  تست آنتي بادي عليه HIV بعد از يك مشاوره مناسب ممكن است لازم باشد.

 

4- نئوپلاستيك

خوش خيم

تومورهاي اپيتليالي

I ) اسكواموس سل پاپيلوما:

معمولاً بصورت يك ضايعه منفرد در روي كام ديده مي‌شود اما در هر جايي از دهان ممكن است ديده شود.

در ارتباط با HPV گزارش شده است.

علائم : بصورت يك تورم بي درد است.

نشانه ها :  ممكن است پدانكوله يا سي سايل باشد.

نماي‌گل كلمي‌ با سطح سفيد يا صورتي دارد كه بستگي به درجه كراتينيزاسيون مي‌باشد.

ديسپلازي در اين ضايعه ديده نمي‌شود و تغييرات بدخيمي هم‌چنين گزارش نشده است.

تست هاي  تشخيصي :

بيوپسي اكسيژنال و هيستوپاتولوژي مي‌باشد.

تومورهاي خوش خيم بافت همبند:

(I فيبروما:

        · نسبت به ساير ضايعات هيپرپلاستيك دهان شيوع كمتري دارند.

        · از نظر كلينيكي شبيه پوليپ فيبرواپتيليالي است.

علائم :

        · تورم بي درد مي‌باشد

نشانه ها :

        · تورم پدانكوله يا سي سايل صورتي، سفت، كه بيشتر در كام يا لثه ديده مي‌شود.

 

تستهاي تشخيصي

·  بيوپسي اكسيژنال و بررسي هيستوپاتولوژيكي انجام مي‌شود.

II ) ليپوما:

· يك تومور خوش خيم سلول‌هاي چربي است.

· به ندرت ، در داخل دهان مشاهده مي گردد .

علائم‌:

        · تورم نرم و بي درد كه غالباً روي گونه، مخاط باكال،‌لب و كف دهان ديده مي‌شود.

نشانه ها:

        · يك تورم متحرك ، نرم و زرد رنگ كه ظاهر مواجي دارد (مواج كاذب است)

تست هاي تشخيصي:

بيوپسي اكسيژنال و معاينه هيستوپاتولوژيكي

 III ) استئوم:

        · تومور استخواني خوش خيم با رشد آهسته است

علائم :

        · تورم سخت بي درد كه بآرامي اندازه‌اش بزرگ مي‌شود.

نشانه ها :

        · يك تورم استخواني سخت منفرد است

· استئوماي متعدد در سندرم گاردنر اتفاق مي‌افتد.

اين‌سندرم يك‌اختلال‌نادرفاميليال‌است كه بصورت صفت اتوزوم غالب منتقل مي‌شود كه شامل: استئوماي فكي متعدد، كيست اپيدرموئيد،‌ لپيوم/فيبروم/ و ضايعات پيگمانته چشمي و پوليپ متعدد روده كه پتانسيل بالايي جهت تغييرات بدخيمي دارد. هم‌چنين دندان‌هاي نهفته متعدد دارند.

تمام بيماران با استئوماي متعدد بايد براي بررسي كامل از جهت وجود بدخيمي ارجاع شوند.

·  استئوما به انواع متراكم و اسفنجي تقسيم مي‌شود.

·  معمولاً در زاويه منديبل ديده مي‌شود.

·  محل ضايعه به تشخيص آن از توروس كمك مي‌كند.

تسـت تشـخيـصي: راديـوگرافـي يك ضـايـعـه راديـواپـك با حـدود مشخـص را نشان مي‌دهد. (شكل 5-12)

 

 

 

 

 

 

 

شكل 5-12 : استئوما در ناحيه اوليه مولر سمت راست ماگزيلا

بيوپسي و معاينات هيستوپاتولوژي

تومورهاي اعصاب محيطي

IV ) نوروفيبروما: دربيماري ون ركلينيگ هاوزن (نوروفيبرو ماتوز متعدد) به صورت چندين تومور ديده مي شود .

·  ممكن است منفرد باشد

·  يك اختلال تكاملي در غلاف عصبي است.

·  مي‌تواند بصورت اتوزوم غالب منتقل شود.

·  تغييرات بدخيمي به ساركوم در 15-5% موارد نور وفيبروماتوز ديده شده است.

·  تورم‌هاي پوستي باعث بدشكلي‌‌هاي وسيع مي‌شوند (نوروماتوزفيلي)

· عوارض شامل: عقب ماندگي ذهني، صرع و فلج ناشي از درگيري سيستم نخاعي و مركزي مي‌باشد.

·  در دهان شايع نيست (تقريباً در 5% موارد اتفاق مي‌افتد)

·  تومورهاي پوستي درسن بلوغ ظاهر مي شوند .

علائم :

·     تورم بدون درد بافت نرم در زبان و لثه معمولاً ديده مي شود .

· ضايعات پوستي ممكن است باعث خارش شوند .

· وقتيكه با عصب دنداني تحتاني و ديگر اعصاب در ناحيه سر و گردن درگير شده باشند. درد صورتي، كري و پارستزي (تغيير حسي) اتفاق مي‌افتد.

· پيگمانتاسيون پوست (كافئوليت) نيز وجود دارد. اينها در ابتداي زندگي ظاهر شده و تبديل به تومورهاي پوستي مي‌شوند.

نشانه ها :

·  تورمهاي نرم متعدد كه ممكن است به صدها عدد برسد.

·  در دهان تورمهاي پدانكوله نرم ديده مي‌شود.

·  روي لثه ممكن است به شكل سي سايل ديده شود.

·  در هر جاي بدن ممكن است ديده شود.

·  تومورها به اطراف قابل حركت بوده ولي در مسير عصب متحرك نيستند .  

تست تشخيصي:

· ضايعات‌منفرد را مي توان خارج نموده و براي معاينه هيستوپاتولوژيكي فرستاده شوند.

· ضايعات متعدد شبيه آنچه كه در بيماري روان ركلينگ هاوزن ديده مي‌شود  وقتي كه باعث علامت  شده باشد بايد درمان شوند و زيرا قطع كردن تمام ضايعات رشد كرده ، عملي نمي‌باشد.

·  هنگاميكه استخوان هم درگير شده است راديوگرافي پانوراميك نواحي راديولوسنت شبيه كيست را نشان مي‌دهد

 نكته: بعلت شيوع تغييرات بدخيمي ، بيماران در مواردي كه ضايعات دهاني دارند ، بايد علاوه بر دندانپزشك ، بوسيله پزشك يا متخصص پوست نيز معاينه شوند .

V )گرانولر سل ميوبلاستوما (گرانولرسل تومور)

·  گمان مي‌شود  كه منشإ عصبي دارد.

علائم :

يك تورم بي درد كه بطور شايعي در زبان ديده مي‌شود.

نشانه ها :

        · يك تورم بي درد، سفت با سطح صاف سفيد/خاكستري رنگ مي‌باشد.

تستهاي تشخيصي

بيوپسي اكسيژنال و هيستوپاتولوژي

 

 

 

 VI ) اسي فاينگ فيبروما (سمنتواسي فاينگ فيبروما)

· يك ضايعه با حدود مشخص در فك شامل بافت فيبروزه، استخوان و ديگر بافت‌هاي معدني شده شبيه سمان مي‌باشد از لحاظ هيستولوژيكي به فيبروز ديسپلازي شبيه است كه در تشخيص افتراقي آن قرار مي‌گيرد.

اين ضايعه حدود مشخص دارد در حاليكه فيبروز ديسپلازي حدود نامشخص داشته و در استخوان نرمال مدفون شده است.

·  معمولاً در محدودة سني 40-20 سال ديده مي‌شود

نشانه‌ها: يك تورم بي درد در فك با رشد آهسته مي باشد .

شايع‌ترين محل آن در نواحي مولر/پره مولر منديبل است.

علائم: يك تورم سخت بي درد كه باعث گسترش كورتكس باكال و لينگوال مي شود .

 

تست هاي تشخيصي:

راديوگرافي:

·  ضايعه لوسنت با حدود مشخص و با مارژين اپك مي‌باشد

·  در درون ضايعه مواد كلسيفيه اپك وجود دارد

·  گرچه معمولاً‌رشد آهسته‌اي دارد در برخي بچه‌ها و جوانان رشد سريعي دارد

·  ميزان عود ضايعات با رشد سريع در نوجوانان و بچه‌ها تا 60% مي‌باشد

·  بيوپسي و معاينات هيستوپاتولوژي نياز مي‌باشد

 

ضايعات بدخيم

ضايعات بافت اپي تليالي

(I اسكواموس سل كارسينوما

· تظاهرات كلينيكي متنوعي دارد.

علائم :  مي تواند بصورت يك تورم بي درد ظاهر شود .

· يا اينكه بصورت يك ناحيه زخمي است كه ابتدا بي درد مي‌باشد اما اگر درگيري عصبي ايجاد نمايد يا عفوني شود مي‌تواند باعث درد شديد ‌شود.

·  ممكن است بصورت يك پچ سفيد (لكوپلاكيا) ياقرمز اريتروپلاكيا) ظاهر ‌شود.

نشانه ها : يك تورم با حدود سخت (سختي غير نرمال بافت) و با چسبندگي به ساختمانهاي زيرين مي‌باشد.

· وقتيكه زبان درگير مي‌شود حركت زبان كاهش مي‌يابد و زبان در كف دهان ثابت قرار مي‌گيرد.

·  لمس غدد لنفي ناحيه‌اي ضروري است. در 30% افراد درگيري لنفي داريم.

· غدد لنفي بزرگ شده سفت يا سخت و غير حساسند و ممكن است به بافت‌هاي نزديك ثابت شده باشند.

II )   (وروكوس كارسينوما)

·  ضايعات بافت همبند

I ) استئوساركويك scc با رشد آرام خفيف روي مخاط دهان يا روي پوست مي‌باشد

· موضعاً مهاجم است و بطور شايعي در وستيبول باكال افراديكه تنباكوي جويدني مصرف مي‌كنند ، ديده مي‌شود

علائم :

·  معمولاً بي درد است

·   بصورت تورم ضخيم و  سفيد زگيلي مي‌باشد .

نشانه ها :

·  چين‌هاي ضخيم و سفيد رنگ بافت اپي تليال .

·  ضايعه گل كلمي زگيلي

·  متاستاز ندارد

تشخيص: از طريق بيوپسي و هيستوپاتولوژيكي مي‌باشد

نكته: درمان براي وروكوزكارسينوما جراحي است . زيرا تغييرات بدخيمي در ضايعاتي كه راديوتراپي شده بودند ، گزارش شده است .

 III ) بازال سل كارسينوما  /زخم rodent

·  يك تومور پوستي است

·  در دهان اتفاق نمي‌افتد

· در افراد مسن‌تر ، بويژه كساني كه شغل آنها در فضاي آزاد است ، يا در ساكنين آب و هواي گرم  ، بيشتر اتفاق مي‌افتد .  

· اشعه ماوراي بنفش و نور خورشيد از عوامل اتيولوژيك اصلي اين بيماري مي باشند .

· بازال سل كارسينوماي  متعدد خالدار به همراه ادنتوژنيك كراتوسيت نشانه هايي از سندرم بازال سل نووس مي‌باشد (سندرم گورلين و گولتز).

علائم :  يك تورم بي درد با رشد آهسته بر صورت و لب مي‌باشد .

نشانه ها :  يك تورم ندولار كه ممكن است زخمي شده باشد . لبه هاي ضايعه بصورت برآمده ، گرد و مرواريد شكل است .

·  موضعاً مهاجم و مخرب است. ولي متاستاز آن  بسيار نادرست.

تشخيص

·  بيوپسي اكسيژنال و هيستوپاتولوژي

استیوسارکوما 

·  شايع‌ترين تومور بدخيم اوليه استخوان است.

·  شبيه ديگر ساركومها متاستاز آن بيشتر از طريق خون است تا از طريق لنف .

·  ندرتاً فكين را درگير مي‌كند.

·  در منديبل شايعتر است.

·  مردان بسيار بيشتر ار زنان مبتلا مي‌شوند.

·  معمولاً بين سنين 40-30 سال اتفاق مي‌افتد.

·  ممكن است عارضه بيماري پاژت يا راديوتراپي باشد.

·  يك تومور مهاجم سريع با درجه عود بسيار بالا باشد.

 

علائم :

·  يك تورم دردناك با رشد سريع است .

·  قوام آن سفت يا سخت است .

·  محدوديت باز شدن فك

·  بيحسي لب پايين

·  از دست دادن دندان‌ها

 

نشانه ها :

·  يك تورم سفت يا سخت فك است .

·  تريسموس

·  زخم مخاط كه يك علامت دير هنگام است

·  لقي غير طبيعي دندان

 

 

 

 

 

 

 

شكل 6-12 : استئوساركوما در تند سمت چپ فك پايين

تست‌هاي تشخيص

راديولوژي (شكل 12.6)

·  در تومورهايي كه به علت تشكيل استخوان نئوپلاستيك عمدتاً راديو اپك هستند ، تظاهرات مختلف همراه با تخريب نامنظم استخوان ( بصورت راديولوسنسي ) مشاهده مي شود .

·  در صورتي كه پريوستيوم استخوان بعلت پرفوراسيون صفحات كورتيكال حالت برجسته پيدا كرده ترابكولهاي عمودي استخوان به شكل اشعه خورشيد ( Sunray )  ديده مي شوند .

·   بيوسپي و آزمايشهاي هيستوپاتولوژيك

 

تومورهاي نادر بافت همبند فكين شامل:

ii . كندروساركوما

·  شايع‌ترين محل آن در قسمت قدامي ماگزيلا است (تقريباً 60% موارد )

علائم :

 · درد- تورم – لقي دندان‌ها

نشانه ها :

·  يك تورم سفت يا سخت

·  كج شدن و لقي دندان‌ها

تست‌هاي تشخيصي:

راديوگرافي

· راديـوگـرافـي‌هـا يـك‌ ر‌اديـولـوسنسـي ‌مـولتـي ‌لاكـولـر بـا حـاشيـه ‌نـامشخـص(poorly cicum scribe را نشان مي‌دهند

·  . بيوپسي و معاينه هيستولوژيكال

·  تشخيص بين حالت و تومورهاي خوش خيم و بدخيم مي‌تواند مشكل باشد.

· كندرو ساركوما به ندرت متاستاز مي‌دهد ولي عود موضعي آن شايع است بطوريكه نسبت به تومور اصلي مهاجم تر خواهد بود .

 

iii. رابدوميوساركوما

·  تومور بدخيم بافت عضله صاف مي‌باشد

· به ندرت در حفره دهان يافت مي‌شود ولي شايع‌ترين ساركوما بافت نرم سرو گردن است.

·  در كودكان زير 10 سال ديده مي‌شود

علائم :

·  تورم بدون درد كه معمولاً در كام نرم است.

نشانه ها :

·   تورم نرم با رشد سريع است.

· ممكن است حالت تورم چندگانه داشته باشد مثل خوشه انگور ( بوتروييد را بدوميوساركوما)

تست‌هاي تشخيصي

·  بيوپسي و معاينه هيستوپاتولوژي

IV )  فيبرو ساركوما

·  خيلي به ندرت در فكين و بافت هاي نرم دهان ديده مي‌شود.

·  اغلب در منديبل و در بزرگسالان اتفاق مي‌افتد.

·  هم‌چنين مي‌تواند در زبان و گونه يافت شود.

·  اغلب بيماران بين 55-30 سال سن دارند.

علائم :

·  سرعت رشد تورم ها متنوع مي‌باشد

·  درد همراه با زخم و عفونت /خونريزي ثانويه حادث مي‌شود

نشانه ها :

·  تورم صاف، لوبولار و سفت

· در نتيجه پروليفراسيون كلاژن و فيبروبلاست‌ها ممكن است حالت برجسته و گوشتي داشته باشد

·  ممكن است سطحش زخمي باشد

 

 

تست‌هاي تشخيصي

بيوپسي و معاينه هيستوپاتولوژيكال

V ) تومورهاي ثانويه

· معمولاً در زاويه فك پايين در، نتيجه متاستاز منتشر شده از راه جريان خون ايجاد مي شود .

· تومورهايي كه به فكين متاستاز مي‌دهند بطور شايع‌ عبارتند از:‌ ششها (برونشها، سينه، پروستات، تيروئيد و كليه‌ها)

·  ممكن است اولين تظاهرات كلينيكي يك تومور اوليه تشخيص داده نشده باشد

علائم :

·  درد- تورم و بيحسي لب پايين وقتي عصب دنداني تحتاني درگير است

·  لقي دندان‌ها

· ممكن است هم‌چنين بصورت يك تورم بافت نرم در محلي كه دندان به تازگي كشيده شده است ، ديده شود كه در اين حالت تومور از درون حفره دندان بيرون زده است .

نشانه ها :

·  بطور تيپيك يك بيمار مسن با يك تورم صورتي /دهاني سفت يا سخت است .

·  در داخل دهان ممكن است به صورت يك تورم نرم ، غيرمنظم ، قرمز يا ارغواني برخواسته از داخل يك ساكت دندان باشد

تستهاي تشخيصي:

راديولوژي (شكل 7-12)

·  يك راديولوسنسي نامنظم كه ممكن است گسترده شود.

·  بطور تيپيك، يك نماي بيد خورده كه شبيه استئوميليت است را ايجاد مي‌نمايد.

·  تومورهاي ثانويه در پروستات معمولاً اسكلروتيك هستند (راديواپاك)

بيوپسي و معاينه هيستوپاتولوژيك

· اگر تومورمتاستاتيك ثانويه تائيد شود، بيمار بايد جهت معاينه هماتولوژيك، راديوگرافيك، پزشكي به منظور تعيين محل تومور اوليه ارجاع شود.

 

 

 

 

 

 

 

شكل 7-12 : تومورهاي ثانويه در راموس فك پايين

(تومورهاي غدد بزاقي)

· تومورهاي غدد بزاقي بوسيله WHO به تومورهاي اپي‌تليالي و غير اپي‌تليالي و غير كلاسيفيه طبقه بندي مي‌شوند.

·  80% تومورهاي غدد بزاقي در غده پاروتيد رخ مي‌دهند.

· درد و رشد سريع علائمي هستند كه نشاندهنده بدخيمي هستند، عفونتها و آدنولنفوماها (توموروارتين) مي‌توانند دردناك باشند.

تومورهاي خوش خيم غدد بزاقي

تومورهاي اپي تليالي

I ) پلي مورفيك آدنوما

·  شايع ترين تومور غده بزاقي است.

· 65% تومورهاي پاروتيد، 60% تومورهاي غده تحت فكي و 45% تومورهاي غدد بزاقي فرعي را شامل مي‌شود.

·  در غدد زير زباني بندرت ديده مي‌شوند.

·  در زنان بيشتر ديده مي‌شود.

·  اكثراًَ در سنين مابين 50 تا 60 سال ديده مي‌شود.

·  تومورهاي غدد بزاقي كوچك در كام سخت، لبها و مخاط باكال رخ مي‌دهند.

نشانه ها :

·  يك تورم نرم يا لاستيكي كه ممكن است بصورت لبوله در آيد.

·  در داخل دهان، تورمها بر روي بافت‌هاي عمقي حركت مي‌نمايند.

·  پوست يا مخاط روي تورم نرمال است  مگر اينكه تروماتيزه شود.

علائم :

· تورم بدون درد و با رشد آهسته بطوريكه بيمار ممكن است سالها از وجود آن بي اطلاع باشد .

تست تشخيصي:

·  FNA براي مشاهدة نمونه بافتي و معاينه ميكروسكوپيك سلولها استفاده مي‌شود.

· CT  نماي لبوله اي ازتومور را نشان مي‌دهد و  بافت نرم مجاور را از بافت غده بزاقي افتراق مي‌گذارد.

·  MRI

· سيالوگرافي براي تغييرات التهابي مزمن مفيد است اما ارزش كمي در تشخيص تومورها دارد.

نكته: گر چه يك تومور خوش خيم است، اما انفيلتراسيون كپسول كه باعث ضخامتهاي مختلف مي گردد نيز شايع است.

· بيوپسي اكسيژنال تومورهاي پاروتيد بدليل ريسك گسترش سلول‌هاي تومورال منع استفاده دارد.

تومورها اغلب از لحاظ توام موسيني هستند و مي‌توانند به راحتي تركيده شوند.

·  اين امر باعث عودهاي متعدد ضايعه مي‌شود.

· تغييرات بدخيمي ممكن است رخ دهد، گرچه غيرشايع است و اغلب در موارد عود ضايعه ديده مي‌شود.

II ) تومور وارتون (آدنولنفوما)

·  تومور خوش خيم غدد پاروتيد است .

·  رشد آهسته دارد .

·  نسبت ابتلاء مرد به زن 3 به 2 است

· ممكن است دو طرفه (10%) يا چند كانوني يا ساده باشند. اغلب بيماران بيشتر از 50  سال دارند.

علائم :

· معمولاً يك تورم بدون درد است ‌گرچه بعضي موارد ممكن است در نتيجه كيستيك شدن تومور دردناك باشد.

نشانه ها :

· يك تورم نرم غده پاروتيد

تست‌هاي تشخيصي

·  همانند پلئومورفيك آدنوما است .

 

III )  بازال سل آدنوما

· 75% در غدد پاروتيد و 20% در لب بالا يافت مي‌شود

·  1% همه تومورهاي بزاقي را شامل مي‌شود .

 

علائم و نشانه‌ها و تستهاي تشخيصي

·  همانند ساير تومورهاي غدد بزاقي خوش خيم

IV ) كاناليكولار آدنوما

·  اغلب بيماران بالاتر از 50 سال سن دارند

·   بصورت تورم بدون درد در لب بالا ظاهر مي شود .

تستهاي تشخيصي

·  بيوپسي اكسيژنال و هيستوپاتولوژي

ساير تومورهاي خوش خيم و نادر غدد بزاقي

·  شامل پاپيلوماهاي مجاري، كليرسل آدنوما، انكوسيتوما و پاپيلري سيست آدنوما

تومورهاي بدخيم بزاقي

·  كارسينوماي غدد بزاقي نسبتاً ناشايع است

·  نزديك به 1% همه بدخيمي ها را شامل مي‌شود

نكته: تومورهاي غده بزاقي تحت فكي ، زير زباني و غدد بزاقي فرعي نسبت به پاروتيد تمايل بيشتري به بدخيمي دارند.

سمپتوم هاي درد، رشد سريع، غدد لنفي متورم و فلج صورتي (در تومورهاي پاروتيد) نشان دهنده بدخيمي اند.

·  فيكس شدن به بافت هاي مجاور يك علامت باليني شايع است

ه ) موكواپي درموييد كارسينوما

· اغلب در غدد پاروتيد اتفاق مي‌افتد و 5/1 درصد از تومورهاي پاروتيد به حساب مي‌آيد

· انسيدانس نسبي بالاتري در غدد بزاقي فرعي دارد.15-10% از تومورها را شامل مي‌شود. كام سخت شايع‌ترين محل درگير است.

·  در غدد بزاقي زير زباني ديده نمي‌شود

·  بيشترين شيوع در بين سنين 50-40 سالگي است

علائم :

·  ممكن است از نظر باليني شبيه يك تومور خوش خيم پلئومورفيك آدنوما باشد

·  هر چند ممكن است باعث ايجاد درد، زخم و ضعف عصب فاشيال شود

نشانه ها :

·  تومورهاي كيستيك ممكن است مواج باشند

·  زخم مخاطي ممكن است وجود داشته باشد

·  فلج عصب صورتي ممكن است در اپيدرموئيدكارسينوماي پاروتيد ديده شود.

تست هاي تشخيصي

·  CT و MRI

· آزمايش هيستوپاتولوژيك تشخيص را تأييد مي‌كند و مي‌تواند تومورها را‌ به انواع خوب ديفراسيه شده و خوب ديفراسيه نشده   (high grade) (low grad) طبقه بندي نمايد.

· تومورهاي High grade ميزان عود بالايي دارند حدود 80% و احتمال زنده بودن بيمار به مدت 5 سال ، 40% است .

· تومورهاي low grade ميزان عود كمتر از 10% دارند و احتمال زنده بودن بيمار به مدت 5 سال ، 95 درصد است .

II ) كارسينوماي سلولهاي آسيني

· در 85%  موارد در غده پاروتيد يافت مي‌شود

·  به ندرت در غدد تحت فكي و زيرزباني ديده مي‌شود .

·  نسبت ابتلاي زن به مرد 2 به 1 است

·  بيشترين احتمال وقوع در بيماران بالاي 70 سال است

علايم و نشانه‌ها:

· مانند تومورهاي خوش خيم، است . تومورهايي كه حاشيه نا مشخص دارند ممكن است فلج صورتي ايجاد كنند.

تست هاي تشخيص

·  مانند پلئومورفيك آدنوما

·  معاينه هيستوپاتولوژي تشخيص را تائيد مي‌كند

III‌)  آدنوييد سيستيك كارسينوما

·  معمولاً در بيماران 60 سال به بالا ديده مي‌شود

· 70% آدنوييد سيستيك كارسينوماها در غده بزاقي تحت فكي و غدد بزاقي فرعي ديده مي‌شود

·  30 درصد تومورهاي غدد فرعي به حساب مي‌آيد

علائم :

·  در دو زخم پوست يا مخاط نسبت به پلئومورفيك  آدنوماي شايعتر است

·  فلج صورتي در تومورهاي پاروتيد شايعتر است

· معمولاً رشد  آهسته دارد هر چند ممكن است از نظر كلينيكي از پلئومورفيك آدنوما غيرقابل تشخيص باشد

تست‌هاي تشخيصي

·  مانند آنچه قبلاً شرح داده شد

· معاينه هيستولوژيكال تشخيص را تأييد مي‌كند چون آدنوئيد سيستيك كارسينوما يك نماي تشخيصي «پنيرسوئيسي» دارد.

 

نكته:

· انتشار اين تومور در امتداد و اطراف اعصاب يك علامت تيپيك است. (انتشار در محيط اعصاب و داخل اعصاب )

· انتشارتوموردرامتدادفضاهاي مغز استخوان و كانال‌هاي استخواني نيز اتفاق مي‌افتد

·  متاستاز دير هنگام به گره‌هاي لنفاوي ناحيه اي و ششها مي دهد .

آدنو كارسينوماي پلي مورف low grad

·  در غدد بزاقي فرعي خصوصاً در كام اتفاق مي‌افتد

علائم :

· تورم كامي بدون درد

نشانه ها :

·  يك تورم سفت كه ممكن است بعداً زخمي شود.

·  تومورها موضعاً مهاجم هستند

·  به ندرت متاستاز مي‌دهند

· انـوع‌ ديگـر كـارسينـومـاي‌ بـزاقـي‌ شـرح‌ داده‌ شـده ‌شامـل ‌آدنوكارسينـومـا كارسينوماي مجـاري بـزاقـي – S.C.C-basal cell Adenomarcimoma و كارسينوماي تمايز نيافته. علايم و نشانه‌هاي كلينيكي همانند تومورهاي بزاقي بدخيم مي‌باشد.

·  تشخيص با هيستوپاتولوژي تأييد مي‌شود

تومورهاي غير اپي تليالي

·  كمتر از 5% تومورهاي غدد بزاقي ، غير اپي تليالي هستند .

 

 

همانژيوم

·  ممكن است  در زمان تولد ظاهر شود .

·  در كودكان ديده مي شود .

علائم :

·  يك تورم بي درد در غدد پاروتيد است .

نشانه ها :

·  يك تورم نرم و گاه آبي رنگ در پاروتيد است .

تومورهاي طبقه بندي نشده

I )  لنفوما

·  لنفوماي اوليه غدد بزاقي نادرند.

·  معمولاً يك قسمت از بيماري منتشر است.

·  غدد پاروتيد بيشتر درگير مي‌شوند.

·  هم‌چنين در غده بزاقي تحت فكي و غدد بزاقي در كام ديده مي‌شود .

·  بيماران 50 سال يا بيشتردارند

·  نسبت ابتلاي زن به مرد 2 به ا است .

·  در 5% از بيماران مبتلا به  سندروم شوگرن ديده مي شود .

علائم :

·  يك تورم با رشد سريع دردناك است .

·  ضعف عصب فاشيال وقتي پاروتيد درگير است.

نشانه ها :

·  يك تورم سفت غده

·  ثابت شدن به ساختمانهاي مجاور يك علامت دير هنگام است

·  ضعف عصب صورتي ممكن است وجود داشته باشد

تست‌هاي تشخيصي:

·  مانند موارد قبل كه توضيح داده شد

· آزمايشات هيستوپاتولوژي تاييد مي‌كند كه اغلب اين ضايعات از  نوع غير هوجكين مي‌باشند.

ii. بيماري هوجكين

·  به ندرت روي غدد بزاقي اثر مي‌گذارد

·  نسبت ابتلاي مرد به زن 4 به 1 است.

·  پيك بيشترين شيوع سني بين 40-30 سال است .

علائم :

·  يك تورم بي درد غده بزاقي است .

نشانه ها :

· يك تورم نرم لاستيكي كه بيشتر در اثر بيماري غدد لنفاوي مجاور ايجاد مي شود تا خود غده بزاقي

تست‌هاي تشخيصي

·  موارد فوق

III )  تومورهاي متاستاتيك ثانويه

·  به ندرت در غدد بزاقي ديده مي‌شود.

·  شايع‌ترين تومورهاي اوليه شامل ملانوما و تومورهاي پوستي اند

 

 

تومورهاي ادنتوژنيك

I )  آملوبلاستوما

·  يك تومور ادنتوژنيك با منشا اپي تليوم است.

·  نستباً نادر است و رشد آهسته دارد.

·  كمتر از 1% همه تومورهاي دهاني مي‌باشد.

· اغلب موارد در بيماران بين 60-30 سال است اما مي‌تواند در كودكان و افراد مسن‌تر هم ايجاد شود

· 80% در فك پايين رشد مي‌كند 70% اينها در ناحيه مولرها و شاخة صعودي راموس مي‌باشد.

·  ممكن است اولين يافته آملوبلاستوما در راديوگرافي باشد.

علائم :

·  در مراحل اوليه بدون علامت است.

·  وقتي‌توموربزرگ‌مي‌شود، يك تورم سخت در نتيجه اكسپنشن فك ايجادمي‌شود .

·  دفورميتي صورتي در تومورهاي بزرگ.

·  به ندرت ممكن است درد يا پاراستزي ايجاد شود.

·  لقي دندان‌ها

نشانه ها :

·  يك تورم استخواني، سخت و غير حساس است .

· در تومورهاي بزرگ صدايي شبيه شكسته شدن پوسته تخم مرغ ممكن است ايجاد شود كه مربوط به نازك شدن استخوان است . 

· در نهايت ممكن است استخوان پرفوره شود همراه با اتساع به درون بافت‌هاي نرم مجاور سوراخ شود .

·  دندان‌ها ممكن است لق شوند .

تستهاي تشخيصي:

·  راديوگرافي (شكل 8-12)

·  معمولاً يا راديولوسنسي چند حفره اي ديده مي شود ولي در 10% موارد ممكن است تك       حفره اي باشد .

·  اگر همراه با دندان رويش نيافته باشد ممكن است شبيه يك كيست دنتي ژور باشد

·  لبه هاي استخواني حالت كنگره اي دارند .

·  ريشه دندان‌هاي مجاور اغلب دچار تحليل شده اند نماي دندانه موشي

·  علاوه بر پانوراميك يك راديوگرافي اكلوزالي اغلب مفيد است. زيرا  ممكن است اتساع صفحات  لينگوال و باكال را نشان دهد

· انواع ديگر اين بيماري شامل « نماي حباب صابوني» يا (( لانه زنبوري )) در راديوگرافي است.

بيوپسي و معاينه هيستوپاتولوژيك

· 2 نوع از آملوبلاستوما شرح داده مي‌شود، فوليكولار و پلكسي فورم. هردوي آنها حاوي سلول‌هاي شبه رتيكولوم ستاره‌اي شكل هستند .

·  نرم كيستيك آن شايع است

· آملوبلاستوما موضعاً مهاجم است و نياز به جراحي وسيع براي جلوگيري از عود دارند.

نكته:

· آملوبلاستوماي يوني سيستيك در بيماران جوانتر (30-20ساله) و در ناحيه مولر سوم منديبل يافت مي‌شود

· درراديوگرافي شبيه كيست‌هاي دنتي‌ژوراست، و ‌معمولاً همراه ‌با مولر سوم نهفته است.

·  تشخيص با آزمايشات هيستوپاتولوژي تأييد مي‌شود

· ممكن است با انوكليشن و كورتاژ بطور موفقيت آميزي نسبت به جراحي وسيع درمان شدند

II ) آدنوماتوييد ادنتوژنيك تومور (قبلاً بعنوان آدنوآملوبلاستوما شناخته مي‌شد.)

·  در زنان به نسبت 2 به 1 شايع تر است.

·  يك تومور خوش خيم كه معمولاً در بيماران 30-20 ساله يافت مي‌شود

·  در ناحيه كانين ماگزيلا يافت مي‌شود

علائم :

·  يك تورم و با رشد آهسته بي درد

نشانه ها :

·  يك تورم سفت درماگزيلا

تست‌هاي تشخيصي:

·  يك راديولوسنسي با محدودة مشخص را نشان مي‌دهد

·  كلسيفيكاسيون داخل تومور ممكن است به صورت مواد راديواپك ظاهر شود.

نكته: تمايز از آملوبلاستوما مهم است چون ادنوماتوئيد ادنتوژنيك تومور فقط به انوكليشن نياز دارد و عود نمي‌كند

III‌) كلسيفانيگ اپي تليال ادنتوژنيك تومور (CEOT)

·  به عنوان تومور پيندبورگ هم شناخته مي‌شود

·  يك تومور نادر،‌خوش خيم اما موضعاً مهاجم است

·  متوسط سن بيماران 40 سال است

·  منديبل دو برابر ماگزيلا مبتلا مي‌شود

·  بيشترين محل وقوع در ناحيه مولرها يا پره مولرهاست

·  اغلب همراه با دندان نهفته است

علائم :

·  يك تورم بي درد، استخواني و سخت

تست‌هاي تشخيصي

راديولوژي (شكل 9-12)

·  يك لوسنسي نامشخص با حاشيه نا مشخص

·  درون لوسنسي نواحي اپك در نتيجه كلسيفيكاسيون وجود دارد

·  ممكن است همراه با تاج دندان نهفته باشد

بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي

·  رسوبات شبه آميلوييد و سلول‌هاي ژانت چندهسته‌اي ديده مي شوند .

· ممكن است شبيه يك كارسينوماي كم تمايز يافته باشد كه در اين موارد بايد تشخيص          داده شود.

 

IV ) آملوبلاستيك فيبروما

·  يك تومور خوش خيم نادر كه افراد جوان را مبتلا مي‌كند

·  تمايز دادن آن از آملوبلاستوما مهم است چون موضعاً مهاجم نيست

علائم :

·  تورم بي درد و با رشد آهسته

نشانه ها :

·  يك تورم سخت معمولاً در ناحيه پرمولر و مولرهاي منديبل.

تست‌هاي تشخيصي:

راديولوژي

·  يك لوسنسي مولتي لاكولاريا يوني لاكولار ديده مي شود .

بيوپسي و آزمايش هيستولوژي

· بعضي ضايعات ممكن است حاوي دندان باشد كه «آملوبلاستيك فيبرودنيتنوما» ناميده مي‌شوند

ساير تومورهاي ادنتوژنيك نادر شامل:

اسكواموس ادنتوژنيك تومور- ادنتوآملوبلاستوما:

آملوبلاستوماي بدخيم، آملوبلاستيك كارسينوما و كليرسل ادنتوژنيك كارسينوما

تومورهاي با منشاء مزانشيمي :

I ) ادنتوژنيك ميكسوما

·  يك تومور خوش خيم ادنتوژنيكي با منشاء مزانشيمي است .

·  روي افراد جوان اثر مي‌گذارد و رشد آن  در ابتدا ممكن است سريع باشد.

·  موضعاَ مهاجم است و نياز به جراحي وسيع دارد.

·  در نتيجه انفيلتراسيون موضعي ، عود رايج است.

·  در ناحيه  تومور، معمولاً يك دندان غايب وجود دارد.

 

علائم :

·  يك تورم بي درد فك است .

·  لقي دندان‌ها

نشانه ها :

·  يك تورم سفت يا سخت

·  وقتي ريشه دندان‌ها متأثر مي‌شوند دندان دچار لقي مي‌شود

تست‌هاي تشخيصي

راديولوژي

·  يك لوسنسي مولتي لاكولار با نماي حباب صابوني شبيه آملوبلاستوما است .

·  ريشه‌هاي دندان‌هاي مجاور معمولاً به آهستگي تحليل مي‌روند.

بيوپسي و هيستوپاتولوژي

·  براي تائيد تشخيص مورد نياز است.

II ) ادنتوژنيك فيبروما

·  يك تومور خوش خيم نادراست.

·  در منديبل شايعتر است.

·  انفيلتره نمي‌شود و مي‌تواند با يك جراحي ساده درمان شود

علائم :

·   يك تورم بي درد و با رشد آهسته است .

نشانه ها :

·  يك تورم سفت يا سخت است .

 

تست‌هاي تشخيصي

راديولوژي

· يك راديولوسنسي يوني لاكولار با محدوده مشخص (well defined) در مناطق با دنداني فك ديده مي شود .

·  بيوپسي و آزمايش هيستوپاتولوژي به تشخيص قطعيت مي‌بخشد

5. متفرقه

چروبيسم

·  يك بيماري ارثي اتوزوم غالب است.

·  درمردان دو بار شايعتر است

·  تورم قرينه منديبل بين 2 تا 4 سالگي ظاهر مي شود .

·  معمولاً زاويه منديبل درگير مي‌شود

·  تورم در طول بچگي بزرگ مي‌شود و سپس كوچكتر مي‌شود

· درگيري ماگزيلا باعث پرشدگي گونه‌ها شده و يك صورت گوشتالو بوجود مي‌آورد كه نماي فرشته به چهره فرد مي‌دهد

علائم :

·  تورم بي درد فكين

·  تورم وسيع منديبل ممكن است باعث مشكلاتي در صحبت و بلع شود.

·  دندان‌ها ممكن است جابجا شده يا لق شوند.

نشانه ها :

·  تورم قرينه، سفت يا سخت منديبل و صورت است .

·  حالت گوشتالو صورت

· سفيدي چشم در زير عنبيه ، بدليل ضايعات ماگزيلاري كه كف كاسه  چشم را جابجا مي‌نمايند، قابل مشاهده مي‌شود.

·  لنف آدنوپاتي تحت فكي بدليل هيپرپلازي راكتيو ديده مي‌شود.

·  از دست دادن زودرس دندان‌هاي شيري وجود دارد.

·  دندان‌هاي دائمي نروئيده وجود دارد.

·  اشكال در تكامل دندان‌هاي دائمي ديده مي‌شود.

·  جابجايي دندانها ديده مي شود .

آزمونهاي تشخيصي

راديولوژي ( شكل 10-12 )

·  راديولوسنسي هاي چند حفره اي

·  ضايعات دوطرفه كه زاويه منديبل را درگير كرده اند .

·  ممكن است شبيه به كيستهاي چند حفره اي باشند .

·  درگيري سينوس ممكن است بصورت راديواپاسيتي ديده شود .

بيوسپي و آزمايشات هيستوماتولوژيك

·  سلولهاي انت چند هسته اي در يك بسته عروقي فيبروزه ديده مي شوند . اين حالت به كمك موارد زير از ديسندري فيبرو تشخيص داده مي شود :

·  وجود سلولهاي ژانت در بيوسپي

·  وجود ضايعات متقارن

·  شروع زودتر ضايعات

·  سابقه فاميلي چروبسيم

·  چون اين بيماري خود محدود شونده است ، درمان آن فقط در ضايعات گسترده كه نياز به جراحي محافظه كارانه دارند ، انجام  مي گيرد . در مان بايد تا زمان بلوغ كه شدت بيماري تخفيف مي يابد ، به تعويق افتد .

 

 

 


نظرات کاربران

نظر خود را ارسال نمایید
نام :  
نام خانوادگی :  
ایمیل :   
پیام :